Louvre Müzesi Tarihi: Kaleden Müzeye

Louvre Müzesi’nin tarihi 1190’da Seine kıyısındaki bir kaleyle başlar, beş yüzyılı aşkın bir süre Fransa krallarının sarayı olarak devam eder ve 1793’te, Devrim sırasında halka açık bir müzeye dönüşür. O günden beri bina büyümeyi hiç bırakmadı: III. Napolyon 19. yüzyılın ortasında onu Tuileries ile birleştirdi, Grand Louvre projesi ise 1989’da ona bugün ana giriş olan cam piramidi kazandırdı.

Louvre adı nereden geliyor?

Kimse kesin olarak bilmiyor. En çok alıntılanan varsayımı tarihçi Henri Sauval (1623–1676) kaydetmiştir; adı Frankça leovar ya da leower, yani «tahkimli yer» sözcüğüyle ilişkilendiriyordu. Bu kanıtlanmış bir gerçek değil, bir teoridir ve başka açıklamalar da vardır. Kesin olan şu ki bu ad, müze var olmadan çok önce ortaçağ şatosunu anlatıyordu.

Louvre müze olmadan önce neydi?

Louvre müze olmadan önce bir kaleydi, sonra kraliyet konutu oldu. İspanyolca Vikipedi’deki «Palacio del Louvre» maddesine göre önemli tarihler şunlardır:

• 1190. Philippe Auguste, Paris’i batıdan savunmak için Seine kıyısında bir kale yaptırır. Bu, kralın oturduğu bir yer değil, savunma amaçlı bir cephanelikti.
• 1358. V. Charles kaleyi genişletmeye başlar ve onu bir konuta dönüştürür; sanat koleksiyonlarını da burada toplar.
• 1546. I. François, ortaçağ burcunu Pierre Lescot’nun tasarladığı Rönesans tarzı bir sarayla değiştirmeye başlar. 1547’de öldü ve iş yarım kaldı.
• 1564. Catherine de Médicis, Louvre’un batısında Tuileries Sarayı’nı başlatır.
• 1589–1610. IV. Henri, Louvre ile Tuileries’i nehir kıyısındaki Büyük Galeri ile birleştirecek «Büyük Tasarım»ı başlatır.
• 1665–1680. Claude Perrault doğu cephesinin sütunlu galerisini tasarlar.
• 1682. XIV. Louis sarayı Versailles’a taşır ve Louvre kralın ana konutu olmaktan çıkar. 18. yüzyılda Akademiler buraya yerleşir.

Philippe Auguste’ün kalesinden kalan hendek ve temel kalıntıları, Sully kanadının -1. katında hâlâ görülebilir; müze burada sarayın ortaçağ şatosunun çevresinde nasıl büyüdüğünü anlatır. Onları bulmak için kanatlara göre Louvre planı işinize yarar.

Louvre ne zaman müze oldu?

Louvre 1793’te müze oldu. Fikir daha eskiydi: 1774’te Angiviller kontu kraliyet koleksiyonlarıyla bir müze planlamaya başladı ve 1791’de bir kararname sarayı sanat ve bilim işlevlerine ayırdı. Devrim’le birlikte kararnameyle Muséum central des arts kuruldu ve 1793’te eski Taç koleksiyonlarıyla kapılarını halka açtı.

Napolyon ve III. Napolyon döneminde neler değişti?

I. Napolyon döneminde müzenin hem adı hem boyutu değişti. 1803’te adı Musée Napoléon oldu ve askerî seferlerden getirilen eserlerle doldu; bunlardan biri olan Kana’daki Düğün hâlâ müzededir. 1806–1808 arasında Tuileries’nin karşısına Carrousel Zafer Takı dikildi.

III. Napolyon, IV. Henri’nin başlattığı işi tamamladı. 1852–1857 arasında mimarlar Louis Visconti ve Hector Lefuel, Louvre ile Tuileries arasındaki yapı grubunu nihayet kapatan yeni kanatları inşa ettiler. Bugün Richelieu kanadında III. Napolyon daireleri olarak gezilen İkinci İmparatorluk salonları bu döneme aittir: imparator için değil, devlet bakanı için yapıldılar ve orijinal dekorasyonlarını korurlar.

Bu bütünlük uzun sürmedi: 1871’de Paris Komünü sırasında Tuileries yandı. Yıkıntıları kaldırıldı ve alan 1882’de boşaltıldı. Sarayın bugün batıya, Tuileries Bahçesi’ne doğru açık bir U biçiminde olmasının nedeni budur.

Louvre piramidi ne zaman yapıldı?

Piramit, Grand Louvre projesinin bir parçası olarak 1989’da açıldı. 1983’te Cumhurbaşkanı François Mitterrand sarayı dönüştürmeyi ve Richelieu kanadını kullanan Maliye Bakanlığı’nı oradan çıkarmayı önerdi. Kısacası Louvre Müzesi’nin bugünkü girişini kim yaptı sorusunun yanıtı mimar I. M. Pei’dir: Louvre Piramidi’ni merkezi giriş olarak o tasarladı ve projenin ikinci aşaması 1993’te Ters Piramit ile tamamlandı.

O günden beri müze Paris dışında da büyümeye devam etti: Louvre-Lens Aralık 2012’de açıldı; 2007’de imzalanan bir anlaşmayla müzenin adını kullanan Louvre Abu Dabi ise 8 Kasım 2017’de açıldı.

Rakamlarla bugünkü Louvre

İspanyolca Vikipedi’ye göre saray yaklaşık 210.000 m² alan kaplar; bunun 60.500 m²’si sergi salonudur ve yaklaşık 35.000 eser sergilenir. 2018’de 10,2 milyon ziyaretçi ağırladı; bu, o tarihe kadarki rekoruydu.

Tarihi yerinde görmek

Bu sekiz yüzyılı anlamanın en iyi yolu onları gezmektir: Sully kanadındaki ortaçağ hendeği, İkinci İmparatorluk salonları ve orta tavanını 1851’de Delacroix’nın boyadığı Apollon Galerisi. Genel giriş Avrupa Ekonomik Alanı sakinleri için 22 €, diğer herkes için 32 €‘dur ve müze salı günleri kapalıdır. Binanın tarihini birinin size salon salon anlatmasını istiyorsanız Louvre rehberli tur seçeneklerini karşılaştırın; ilk ziyaretinizse Louvre Müzesi ziyaret rehberi ile başlayın.